Inspiratie
Hieronder vindt je een lijst van alles wat we bespreken in de podcast.
Klik op de term voor meer informatie.
Connect met The Live Coaches:
The Live Coaches: Instagram - Website
Melanie Esther: Instagram - Website
Vincent de Raad: Instagram - Website
Connect met Roufaida
Instagram: https://www.instagram.com/rrroufaida/
Website: https://www.roufaida.nl/
Connect met Manu van Kersbergen
Instagram: https://www.instagram.com/manu.scripten/
Website: https://manu-script.com/
Youtube: https://www.youtube.com/thisisbug
Spotify: https://open.spotify.com/artist/4dJKsG8SJJ6f8Ov5eKp41r?si=YOspiiv0SU6jpNfH4fwb_w
Links
Eurosonic Noorderslag (showcase festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Eurosonic
De Oosterpoort (venue)
https://nl.wikipedia.org/wiki/De_Oosterpoort
Rosalía (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Rosal%C3%ADa
Björk (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Bj%C3%B6rk
Arooj Aftab (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Arooj_Aftab
Edisons (muziekprijs)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Edison_(muziekprijs)
Down The Rabbit Hole (festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Down_The_Rabbit_Hole
Into The Great Wide Open (festival)
https://intothegreatwideopen.nl/over
De Vloek op de Overvloed (album van Manu van Kersbergen)
https://www.youtube.com/watch?v=xbkloe145qE&list=PL2b3qNjuPj3r_nl_nBuI7h-h_RVeUjLDV
Musicians Without Borders (NGO)
https://www.musicianswithoutborders.org/
De Herontdekking van de Hemel (album en voorstelling van Manu van Kersbergen)
https://open.spotify.com/album/172ilQwAfgCFlnRLgFw21K?si=pVqDn4L6QfeHMJcDAdkk_w
Theo d’or (toneelprijs)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Theo_d%27Or
TivoliVredenburg (venue)
https://www.tivolivredenburg.nl/over/
KRS-one (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/KRS-One
Le Guess Who (festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Le_Guess_Who%3F
Meshell Ndegeocello (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Meshell_Ndegeocello
James Baldwin (schrijver, activist)
https://en.wikipedia.org/wiki/James_Baldwin
North Sea Jazz (festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/North_Sea_Jazz_Festival
Thomas Azier (artiest)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Thomas_Azier
Power to the People Who Don't Want It (album van Thomas Azier)
https://open.spotify.com/album/5Vbo1upYVdriXBd7oNXyoU?si=Pw-2WIfjREiZCuxAcvmeYw
Boycot, Divest, Sanctions Movement (BDS Movement) (social justice beweging)
https://bdsmovement.net/what-bds
Boycott Proof Rider (DM Roufaida)
Lowlands (festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/A_Campingflight_to_Lowlands_Paradise
Billie Eilish (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Billie_Eilish
Ziggo Dome (venue)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Ziggo_Dome
Zwarte Cross (festival)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Zwarte_Cross
KKR (investeringsmaatschappij)
Sophie Straat (artiest)
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sophie_Straat
Saul Williams (artiest)
https://en.wikipedia.org/wiki/Saul_Williams
Typhoon (artiest)
TLC x ESNS 2026 - TRANSCRIPT
Roufaida: [00:01] Oordeel niet. Zowel over anderen niet, maar misschien in de eerste plaats als maker, over jezelf niet. Probeer gewoon vrij te laten stromen wat je te vertellen hebt. En dat zeg ik dan ook een beetje tegen mijn jongere zelf, omdat ik dus best wel veel zelfcensuur altijd gepleegd heb op mezelf en op wat ik dan te vertellen had.
Manu: [00:19] En terwijl ik dat deed, probeerde ik me altijd vooraf wel heel goed te bedenken: okee, maar waar sta ik dan straks? Waar ben ik? Welke context? Wie is er nog meer? Wat is het programma? Waar maak ik onderdeel van uit?
Roufaida: [00:29] Voor het album dat ik het afgelopen jaar heb uitgebracht, heb ik specifiek gekozen voor een wat dansbaardere aanpak. Want ik dacht: ik wil eigenlijk dat mensen qua denken in beweging komen en misschien helpt het, was dan mijn premisse, om ze fysiek in beweging te brengen eerst.
Manu: [00:43] Ben je iemand die zoiets heeft, hey, ik kan in het moment kan ik gewoon stappen en dit laten ontstaan? Of heb je die voorbereiding nodig? Heb je echt van tevoren een aantal keywords of een aantal slogans, of echt een opbouw van een tekst nodig? Wat mij betreft zijn daar geen formules voor hoe je dat doet, weet je? Dat kan op allerlei, dat kan op zoveel manieren, weet je wel.
Tune: [01:10]
Hey! Ik ben Vincent de Raad en ik ben Melanie Esther en wij zijn 'The Live Coaches.' Wij coachen artiesten in het vertalen van hun unieke verhaal naar een live ervaring op het podium.
In onze podcast gaan wij in gesprek met experts van voor en achter de schermen uit de live muziekindustrie. We bieden je nieuwe kennis, inzichten en meteen toepasbare tips om van je optreden een ervaring te maken!
Check onze insta @thelivecoaches voor foto’s en video’s van alle voorbeelden die voorbijkomen en ga naar www.thelivecoaches.nl voor shownotes, transcripts en meer info over onze coaching en workshops.
Ready? Let’s go!
Vincent: [02:01] Hey! Welkom bij The Live Coaches, de podcast voor artiesten die van hun optreden een ervaring willen maken. Voor het derde jaar op rij nemen we vandaag een aflevering op tijdens Eurosonic Noorderslag, hier in de Oosterpoort in Groningen. We gaan het hebben over een vraag die het afgelopen jaar en ook deze week constant aan bod komt: waarover en hoe spreek je je uit als artiest? En in dit gesprek verkennen we de kunst van dat activisme op het podium niet als verplichting, maar juist als kans. Hoe kan het je performance verdiepen? Wat gebeurt er als je muziek een ruimte wordt voor dialoog, verzet of hoop? We bespreken verschillende werkwijzen en concrete voorbeelden die je kunnen helpen om hier je eigen weg in te vinden als artiest. Of je nu een uitgesproken activistische artiest bent of simpelweg wilt erkennen wat er eigenlijk speelt om je heen.
Om dit te doen hebben we twee artiesten die hier ieder op hun eigen manier vorm aan geven. Roufaida is een artiest die zich laat inspireren door haar Noord-Afrikaanse wortels en Arabische poëzie. Beïnvloed door innovatieve artiesten als Rosalía, Björk en Arooj Aftab, combineert ze verschillende tradities en transformeert ze naar iets nieuws. In 2023 brak ze door met de Roufaida EP, die genomineerd werd voor twee Edisons, waarna ze te vinden was op festivals als Down The Rabbit Hole, Into The Great Wide Open en Noorderslag. Vandaag speelt ze ook twee keer hier in Groningen. Een keer in de middag en een keer vanavond op Eurosonic. Welkom Roufaida.
Roufaida: [03:31] Dankje.
Vincent: [03:32] Onze tweede gast is Manu van Kersbergen. Hij is een spoken word artiest, educator en allround creatieve duizendpoot. In zijn werk reflecteert hij de tijd waarin we leven. Met zijn muzikale debuut 'De Vloek op de Overvloed' plaatste hij de Nederlandse koloniale geschiedenis in een hedendaagse context. In 2009 en 2011 organiseerde hij al benefietconcerten voor Gaza en als ambassadeur van Musicians Without Borders reisde hij naar conflictgebieden om middels woordkunst te werken met getraumatiseerde jongeren. Met zijn meest recente voorstelling, 'De Herontdekking van de Hemel' werd hij in 2025 genomineerd voor de The d'or voor de meest grensverleggende podiumprestatie.
Roufaida, Manu, welkom bij The Live Coaches.
Melanie Esther: [04:15] Welkom.
Manu: [04:16] Dank jullie wel.
Roufaida: [04:17] Wat een introducties!
Manu: [04:18] Ja.
Vincent: [04:20] Ja en allemaal waar volgens mij. Jullie doen mooie dingen. Jullie zijn veel bezig met wat er speelt en hoe jullie dat zelf in jullie hele leven, ook als mens gewoon, niet alleen als artiest, beleven en aangaan. En dat verwerken jullie ook in jullie kunst op het podium live. Om te beginnen, jullie hebben alle twee prachtige antwoorden gegeven op onze prompt mail die we altijd sturen met daarin wat vragen om het al een beetje aan te wakkeren. En ik wil beginnen eigenlijk met de eerste keer dat voor jullie eigenlijk activisme of dit onderwerp een rol begon te spelen in live. En Roufaida, jij bracht daar al iets moois over in je antwoorden. Jij vertelde over een keer dat je voor basisscholieren optrad en onder andere in het Riffijns en Arabisch zong. Wil jij dat verhaal vertellen over die ervaring van jou?
Roufaida: [05:10] Ja tuurlijk. Het was een door TivoliVredenburg georganiseerde dag voor basisscholieren om een keer kennis te maken met die plek en met het concept van popconcerten. En wat je dan allemaal mee kunt maken. Want dat is natuurlijk best een beleving als je nog zo jong bent. En ik had toen net mijn debuut EP uitgebracht, waar best wel een verkenning van die Arabische cultuur en Riffijnse cultuur, die ik in me draag, maar die ik eerder nog nooit echt muzikaal had verkend. En toen bracht ik dat mee naar Tivoli om te spelen. En toen zat die zaal vol met kinderen die van allerlei verschillende etnische herkomst, zeg maar. En er zaten dus ook best wel veel Marokkaanse kinderen in de zaal. En die pikte ik er zo uit, omdat die allemaal op een heel specifieke manier reageerden op wat ik deed, namelijk een soort blik van herkenning en verrassing en soms ook een beetje ontzetting of zo. Dat die kinderen niet verwacht hadden dat die cultuur die ze kenden van hun eigen huiskamers, dat die op zo'n plek kon klinken. Ja, ik weet niet. Sommige kinderen zijn een beetje geschrokken, zeg maar. Op een positieve manier.
En toen dacht ik: wow, dit bevestigt voor mij wel al wat ik dacht. Namelijk dat er gewoon een bepaald stereotype idee heerst over cultuur, ook bij mensen die de cultuur zelf dragen. En dat het podium een hele mooie plek kan zijn ook om met dat stereotype te breken. En ook om kinderen te laten zien wie jij bent, mag overal zijn of mag overal klinken. En toen werd bij mij wel dat zaadje geplant van, dit is eigenlijk ook al een vorm van verzet tegen de dominante ideeën die heersen over wie we zijn en verzet tegen, ja, eigenlijk dat vooral. Tegen het dominante beeld dat er over ons bestaat.
Vincent: [06:59] Mooi. En hoe je dat nu in bent gaan vullen, dit is dus dat zaadje, en hoe dat zich heeft ontwikkeld over de jaren dat je nu artiest bent en op podia staat, daar gaan we het onder andere over hebben in het gesprek. Maar ik vind het al super mooi. Manu, was er een eerste keer die jij je herinnert dat jij je besefte dat dit onderwerp een ding was op het podium?
Manu: [07:24] Ja kijk, mijn introductie überhaupt in muziek is geweest dat ik op jonge leeftijd geïntroduceerd werd met hiphop. En veel hiphop ging luisteren. En dat was nog in de tijd dat je gewoon cd'tjes kon halen en dat er een winkel was als de Free Record Shop. En dat je dan in die bak kon graaien en dat je dan een cd eruit kon pikken met een hoes die je gewoon aansprak, waarvan je eigenlijk niet eens wist welke artiest dat was, maar dat je eigenlijk meer een soort van door de visuele prikkeling zeg maar dacht: hey, dit ga ik eens onderzoeken verder.
En gek genoeg weet ik nog dat mijn allereerste cd'tje dat ik kocht was van een artiest, die artiest die heet, die leeft nog steeds, KRS-One. Zijn naam staat voor 'Knowledge Reigns Supreme over Nearly Everyone' en KRS-One is een van de, je zou kunnen zeggen, grondleggers van de hiphop. Of door sommigen wordt hij gezien als één van de grondleggers van de hiphop. Met een enorm activistische, sociaal bewuste, maatschappelijk bewuste insteek in zijn lyrics. Heel erg filosofisch, heel erg reflecterend op wat er om hem heen gebeurt, om wat er in de African American Community gebeurt, om wat er in de Amerikaanse gemeenschap gebeurt, in dat land gebeurt en hoe dat land gevonden is, et cetera, et cetera, et cetera. En ik nam dat cd'tje mee naar huis als twaalfjarige jongen en ik zette dat op. En ik vond het vet. Maar ik had geen flauw idee waar hij over rapte. Echt geen flauw idee. Ik vond het gewoon vet. Dat idee had ik.
En eigenlijk pas jaren later drong tot me door dat ik dus eigenlijk muzikaal gezien altijd ben aangetrokken of ben geïnspireerd geweest door artiesten die op een hele natuurlijke, organische manier reflecteren op hun omgeving. En ja, ik denk dat dat me hoe dan ook onbewust of bewust heeft geïnspireerd ook om dat ook te doen. Weet je wel? Om, ja, daar word je mee aangestoken. Dat had ik al gelijk, dat gevoel.
Vincent: [09:08] Want was het er vanaf het begin bij jou? Dat je, de eerste keer dat jij op een podium ging staan als een spoken word artiest of ook als muziekartiest, was het er vanaf het begin bij jou, dat onderdeel daarvan?
Manu: [09:18] Ja, ja. Ik heb nooit geschreven over dingen... ik kan niet schrijven over dingen die niet urgent voelen of zo. Zeg maar. Dus ik heb echt urgentie nodig. En die urgentie is niet per definitie altijd een soort van activistisch gevoel of zo. Dat hoeft helemaal niet. Dat kan ook veel kleiner zijn of veel meer wat in jezelf zit of reflecterend op jezelf is. Maar die urgentie heb ik inderdaad wel nodig. Ja, ja.
Vincent: [09:47] En kwam dat ook natuurlijk of was dat moeilijk om dat op een podium te gaan vertellen aan mensen, zeg maar? Persoonlijk.
Manu: [09:54] Nou, als het dus automatisch denk ik - Ik praat voor mezelf he? Als het...
Vincent: [09:59] Zeker, ja! Het gaat om jouw ervaring, ja.
Manu: [10:01] Als het automatisch dus in je ontwikkelproces al zit, dus als soort van op een hele organische manier al zit in het werk wat je maakt, ja, dan is die vertaling naar het podium eigenlijk ook heel organisch. Dat is niet, dat is... Sterker nog, dat is eigenlijk niet iets waar je over nadenkt. Dus er is niet - er is bij mij nooit een stap geweest dat ik dacht, zeker niet toen ik mijn eerste stappen naar het podium ging maken van: oh, maar hoe vertaal ik dan, zeg maar die urgentie die ik heb gevoeld in die muziek die ik heb geschreven, of die songteksten die ik heb geschreven, hoe vertaal ik dat dan straks naar een podium? Als in de zin van, dat ik dat een op zichzelf staand onderwerp moest maken en dat op zichzelf staand moest aanpakken? Dat heb ik eigenlijk nooit gedaan.
Vincent: [10:42] En hoe was dit voor jou Roufaida? Dit was een soort besef wat eigenlijk, wat je toevallig tegenkwam in Tivoli, waar je tegenaan liep. Van wow, dit is een ding. Was het toen voor jou een lange reis om te zoeken wat je daar verder mee wilde doen? Of kwam dat eigenlijk ook, zoals bij Manu, heel natuurlijk voor jou?
Roufaida: [10:59] Ja, ik denk, tot op zekere hoogte kan ik Manu wel volgen, in het ding dat het iets is dat in je moet zitten en wat je dan meeneemt. Het is iets in die zin op een bepaalde manier wel natuurlijk. Maar op een andere manier is mijn ervaring toch anders. En ik kan ook niet anders dan meteen denken van: zou mijn vrouw zijn daar ook misschien mee te maken hebben? Zou mijn moslima zijn daar misschien mee te maken kunnen hebben? Puntje puntje vraagteken? Misschien wel, misschien niet. Maar, dat, ik heb denk ik toch best wel zelfcensuur gepleegd lange tijd als maker. Omdat ik me realiseerde dat het sowieso niet vanzelfsprekend was dat ik als vrouw van kleur serieus genomen werd op een podium, dus ik heb me toch lange tijd wel geconformeerd aan een bepaald idee wat ik had, van waar plek voor was in de popmuziek.
En dat komt ook doordat ik in een opleiding zat met vooral witte mensen om me heen, die een bepaald soort muziek maakten. En voor mij was het verkennen van mijn Marokkaanse wortels een hele belangrijke eerste stap om überhaupt meer eigenaarschap te nemen over mijn makerschap en over mijn identiteit. Dus de vervolgstap naar een concrete boodschap verwerken in mijn werk was echt nog best wel, voor mij, denk ik een groter ding dan voor Manu. Als ik hem zo hoor. Dus ja, ik heb dat op zich wel ervaren als een... het was voor mij ook een proactief... Het was voor mij echt een actief bewust proces van vrij worden daarin en het vastpakken van bepaalde instrumenten was daar een eerste deel van en het verder onderzoeken van wat wil ik dan eigenlijk vertellen op een album bijvoorbeeld? Ja, dat was dan wel echt nog een volgende stap, want als je het concreet woorden moet gaan geven, wordt het misschien nog wel spannender dan als het alleen een instrumentaal ding is.
FRAGMENT: [12:54] [Roufaida "Don't Bend" - Live Wonderland session at Radio1 BE]
I take what I need
I leave what I don't
I take what I need
I leave what I don't
Monuments, I owe you nothing
I take what I need
I leave what I don't
What I don't
What I don't
That way, I don't, I don't bend that way
I don't bend that way
i don't
Melanie Esther: [13:42] En hoe ben je daarmee aan de slag gegaan? Van ja, je hebt dus die wortels verder onderzocht, maar hoe ben je dan gaan denken: wat wil ik eigenlijk vertellen? Wat is mijn boodschap als ik dan daarmee aan de slag ga?
Roufaida: [13:51] Ja, dat begint gewoon bij: wat raakt jou als mens, wat houdt je bezig? En daarin denk ik, vind ik ook veel weerklank bij Manu. Want hij omschrijft ook van, ja, je gaat vertellen over wat dicht bij jou is of zo. Ja dus ik denk dat, dat begint eigenlijk bij songwriting he? Ik denk dat een goede song is een song die authentiek is en die een werkelijkheid geeft die echt is, waar andere mensen zich dus dan in kunnen herkennen. Dus ja, dat moet gewoon een doorleefd iets zijn of zo, op een bepaalde manier. Daar begint het, met songwriting. En dan daarna natuurlijk live.
Melanie Esther: [14:27] En dan die volgende stappen.
Vincent: [14:29] Ja, we gaan straks denk ik ook praktisch kijken naar hoe kun je dit dan invullen en wat hebben jullie daar misschien in geleerd? Maar dit brengt voor mij ook wel een punt op van, stel je voor je bent een artiest die misschien niet inherent of direct met een onderwerp samengevlochten is al. Maar je wil wel iets over een onderwerp kwijt. Het is natuurlijk nu... Een heel obvious ding is Gaza bijvoorbeeld, waar lang niet iedereen misschien heel directe connectie mee heeft, maar wel iets mee wil of misschien zelfs denkt dat hij iets mee moet. Maar het kan over alles gaan. Hoe staan jullie daarin? Zijn er bepaalde onderwerpen die... Kan iedereen met elk onderwerp iets. Als je daar wel bij betrokken voelt? Hoe voelen jullie dat eigenlijk, over de onderwerpen die je...
Melanie Esther: [15:19] Activisme als in je artist brand geen activisme zit?
Vincent: [15:23] Ja? Of, ja. Wat denken jullie? Wat zijn jullie gedachten hierover?
Roufaida: [15:27] Je artist brand.
Manu: [15:28] Poeh, ehm. Ik merk dat ik eigenlijk gelijk neig, nu je dit zo opwerpt, want ik vind het wel interessant dat je het opwerpt, Vincent. Maar ik merk wel dat ik gelijk neig naar, ah, ik wil ik... Ik ben helemaal niet in de positie om daarover te oordelen en ik wil eigenlijk ook niet de bagage op me nemen om daarin een oordeel te vellen over een ander, of daarin een soort van een kader te scheppen. Weet je wel, wat goed of slecht is, of wat kan en wat niet kan? Dus om eigenlijk in die dualiteit te gaan denken.
Vincent: [15:54] Maar misschien minder dan een kader. Voor jezelf. Heb jij voor jezelf dingen waarvan je denkt van: oh nee, dit kan ik niet of kan ik wel zeggen?
Manu: [16:04] Nou, wat ik interessant vind is, wat Roufaida zojuist wel aanstipte. Is natuurlijk dat er zeker met in welk lichaam je geboren bent, wat je roots zijn, dat dat allemaal onderdeel uitmaakt van de privileges onder andere die je opbouwt in je leven. En dus daarmee ook wel eventueel met het gemak waarmee je je eventueel kunt uitspreken of uitspreekt. Het is algemeen bekend dat, weet je wel, dat mensen die bijvoorbeeld hier in de Nederlandse context, of dat nou artiesten zijn of niet, die wit zijn, man zijn, heteroseksueel zijn, dat die veel meer privileges hebben en die dus ook makkelijker wegkomen met het zeggen en het benoemen van van alles en nog wat.
Dus dat geldt zeker ook voor mij, want ik val namelijk in al die genoemde categorieën. Dus ik denk dat dat in die zin sowieso het geval is. En dat is een enorme luxe voor mij eigenlijk geweest. Dat ik in die zin - of luxe weet ik eigenlijk niet - maar in ieder geval, het is interessant om het over te hebben en bij stil te staan dat ik eigenlijk me nooit zorgen heb hoeven maken over het feit dat ik dus wel soms hele activistische dingen in mijn muziek of in mijn teksten verwerkt heb. Sorry, ik trek hem een beetje een andere kant op, maar ik dacht ik wou dit nog even aanstippen.
Vincent: [17:19] Maar dit is die nuance die ik op het begin benoemde, die jij ook benoemde, meteen al voor dit gesprek toen we jou vroegen, benoemde je dit.
Manu: [17:25] Ja.
Vincent: [17:25] En ik denk dat dat ook supergoed is om te bespreken. En we hoeven geen antwoorden te hebben op de vragen, die zijn er denk ik ook niet, definitieve antwoorden, maar ik denk dat het al kan helpen om als artiest, als je hier zelf mee struggled om gewoon onze gezamenlijke, ja, het gesprek hierover te horen en dat dat al misschien van hulp kan zijn.
Roufaida: [17:45] Ja, mag ik nog iets aanvullen hierop.
Vincent: [17:47] Zeker, ja.
Roufaida: [17:47] Want ik denk dat die privileges waar jij het over hebt, die zijn heel goed om je bewust van te zijn, ook als artiest. Als je nu een witte artiest bent die luistert, die man is en heteroseksueel, of vrouw, of... Ik bedoel, ik ben ook heteroseksueel, dus dat is dan weer mijn privilege. Maar als je je bewust bent van je privilege, dan kun je hem ook misschien actief gaan inzetten. En dat is, ik merk vaak, ik had laatst bijvoorbeeld een gesprek met een witte journalist die vertelde dat ze zich door haar privileges soms heel erg beperkt voelde, omdat ze dacht: het is niet aan mij, want het is mijn pijn niet of het is niet mijn plaats.
Maar toen dacht ik: ja, maar je schrijft wel voor een grote krant. Dus dat betekent wel dat je een bepaalde macht hebt. Privilege staat ook gelijk aan macht. Tot op zekere hoogte. En hoe jij die inzet dat kan jouw vorm zijn van iets bijdragen aan de goede zaak. Als je dat al aan het overwegen bent. Als dat iets is wat je wil. Dus dat is wel een gedachte die ik mee zou willen geven van: laat je witheid je niet beperken, om het even - om witheid even als voorbeeld te nemen he? Want er zijn natuurlijk meerdere vormen van privilege. Maar laat je witheid je niet beperken, maar realiseer je juist de meerwaarde die die positie jou geeft en wat je daar dan dus vervolgens mee kunt.
En wat ik ook wilde zeggen is, als je het had over - jouw eerste vraag was van, he? Wie mag het wel of niet over Gaza hebben? Om het even te chargeren, want dat zei je niet. Maar ongeveer. Dan zou ik zeggen: mensenrechten is een zaak van ons allemaal. En ik denk dat het heel erg zou helpen als we dat minder zouden toewijzen aan bepaalde groepen. Dat bepaalde... Zwart, anti-zwarte racisme, is een zaak juist van witte mensen. Om dat weer als voorbeeld te nemen. Dus ja, dat vind ik ook wel belangrijk om mee te geven. Dat activisme of verzet, of gewoon überhaupt sociaal bewust zijn van iedereen een zaak kan zijn. De vraag is hoe maak je het je eigen?
Melanie Esther: [19:45] Ja.
Roufaida: [19:46] Dat is ook een artistieke vraag.
Melanie Esther: [19:47] En daar gaan we verder op inzoomen.
Vincent: [19:48] Ja, dat is misschien wel goed om naar door te gaan. Heb jij daar nu meteen al gedachten over? Hoe kun je misschien beginnen, wat is een eerste mini beginnetje wat iedereen kan doen die nu luistert, al meteen na het luisteren van deze podcast, om hierover na te gaan denken? Hoe maak je dit je eigen?
Roufaida: [20:06] Ik denk dat het misschien ook begint bij: wat raakt je? Als je het nieuws leest of als je gewoon op straat bent? Wat gebeurt er in jouw directe omgeving wat je pakt? Ja, want dat is van jou. Dat is jouw gevoel. Daar begint het denk ik mee. Maar ik weet niet. Misschien heeft Manu andere slimme ideeën nog.
Manu: [20:28] Nee, ja, ik denk dat die persoonlijke urgentie die je voelt he, ik bedoel, dat is denk ik heel erg belangrijk. Überhaupt als je het hebt over een wereld je eigen maken. Of een kijk op die wereld je eigen maken. Ja dan zul je ook naar binnen moeten kijken. En die beweging is inherent aan een thematiek je eigen maken.
Melanie Esther: [20:53] En dat kan dus in je muziek zitten, maar ook iets zijn waarvan je zegt dat wil ik juist alleen of omdat het niet in mijn muziek is, in live verwerken?
Manu: [21:00] Ja, wat mij betreft zijn daar geen zijn er geen formules voor, hoe je dat doet. Weet je, dat kan op zoveel manieren, weet je wel? En er is daarin, ja, ik ervaar daar niet de behoefte in om daarin een soort van goed of een slecht of überhaupt een formule te formuleren. Iedereen doet dat dus op zijn eigen manier. En het is juist interessant of het kan in die zin vooral denk ik jezelf als mens en als maker verrijken als het je lukt om dat te doen. Maar dat is natuurlijk in principe ook wat makers eigenlijk al die tijd, of de hele tijd doen. All the time, wou ik eigenlijk zeggen.
Melanie Esther: [21:32] Ja, verwerken wat je voelt in je muziek.
Manu: [21:34] Nou ja. Ja, precies. Dus in die zin. Ik denk ook wel eens soms van, weet je wel, muzikanten, makers, kunstenaars, zijn mensen die sowieso al eigenlijk niet per definitie - of per definitie eigenlijk al niet per definitie genoegen nemen met een status quo, met met een werkelijkheid zoals die wordt gepropageerd of zoals die zich lijkt voor te doen. Het zijn allemaal mensen die de behoefte voelen om die werkelijkheid, zoals die lijkt zich voor te doen, te bevragen, te onderzoeken en daar mogelijk nieuwe verbeeldingen aan toe te voegen. Die het grootser of ruimer of eigenzinniger of grenzeloos maken. Die werkelijkheid. En dat is al denk ik soms een daad van activisme op zich, zou je kunnen zeggen.
Melanie Esther: [22:16] Ja, mooi. Ja.
Roufaida: [22:16] Maar jij zei toch net ook, voordat we de opnames starten, van "oh ja, toen ik de voorgesprek vragen las, had ik gelijk de behoefte om even wat dingen weer te gaan herlezen. Of"
Manu: [22:26] Ja.
Roufaida: [22:26] Ik bedoel, dat is dan toch ook een methode?
Manu: [22:29] Zeker
Roufaida: [22:29] Als een onderwerp je raakt en je wil er iets mee, dan kan de eerste stap zijn om er gewoon meer kennis over te vergaren bijvoorbeeld. En dan, ik weet niet, Manu zegt de hele tijd "ik wil geen formules", ik wil ook geen formules, maar ik probeer gewoon handreikingen te bedenken van wat zou je kunnen doen?
Melanie Esther: [22:44] Zijn ze er wel en wat dan? Ja.
Roufaida: [22:46] Wat zou je kunnen doen? Ja, meer lezen. Ik ging bijvoorbeeld ook gewoon heel veel op zoek naar kunst die dat al doet. Dus ik had bijvoorbeeld een kaartje gekocht voor Le Guess Who, omdat ik wist dat Arooj Aftab, die ik ook in mijn inspiraties noem, een dag gecureerd had met eigenlijk alleen maar hele sociaal bewuste artiesten die echt social justice kunstenaars zijn. Omdat ik gewoon benieuwd was: hoe doen anderen dat eigenlijk? Om inspiratie te halen uit wat ze dan op het podium neerzetten?
Melanie Esther: [23:16] Ja. En wat heb je daar geleerd? Of gezien wat je raakte?
Roufaida: [23:19] Ja, ik heb gewoon vooral echt vet veel gevoeld. En toen dacht ik: dat is dus een goed teken! Zij zijn er dus in geslaagd, die artiesten, om mij in een staat van bewustzijn te brengen, en ontroering te brengen, die ik eigenlijk ook ambieer te brengen op een podium. Ja, een voorbeeld was bijvoorbeeld de show van Meshell Ndegeocello. Zij is een Amerikaanse bassist en zangeres en die heeft een plaat gemaakt gebaseerd op het werk van James Baldwin. En die heeft, ja, dat is gewoon een soort van muzikale vertolking van wie hij was eigenlijk.
Vincent: [23:58] Kun je even kort vertellen wie hij is, voor de mensen die hem niet kennen?
Roufaida: [24:03] Ik denk dat jij dat beter kan vertellen zelfs. Maar het is, ja, het is een zwarte denker. Schrijver. Ja.
Manu: [24:11] Dit is wel al heel omvangrijk.
Roufaida: [24:14] Okee, ja. En hij heeft zich gewoon altijd in zijn werk heel erg hard gemaakt tegen zwart racisme in Amerika en voor gelijkheid en civil rights. Ja en zij heeft dat op muziek gezet of zo, op een bepaalde manier. En ook songs gemaakt ervan. En ja, op een heel letterlijke manier. En met soundscapes had ze veel dingen gedaan waarin je iemand hoorde, bepaalde fragmenten hoorde vertellen of voorlezen, voordragen. En dan in song-vorm, dat zij als zwarte vrouw eigenlijk een heel klein liedje zong op gitaar, waarin ze aan een agent vraagt om haar niet neer te schieten. Maar die context is dan zo rauw, omdat het zo'n heel klein gitaarliedje is, dat je gewoon, ja, dat het je gewoon helemaal omverblaast.
FRAGMENT: [25:01] [Meshell Ndegeocello - “The Price Of The Ticket”]
I'm just walkin'
Tryin' to get home
I ain't do nothin'
Just leave me alone
lord give me wings to fly
before they shoot me down
and I die
Don't let them shoot me down
and I die
Whoa, whoa, put down your gun
and take your hands off me
Roufaida: [25:33] Sorry, ik ga ineens zo heel erg op een detailniveau, maar mijn hoofd ging daar naartoe.
Vincent: [25:35] Nee, maar dit is supertof. Ik zie dit voor me. Dit is voor mij in ieder geval behulpzaam.
Roufaida: [25:40] Ja, ja, komt het tot leven.
Vincent: [25:42] Je benoemde ook in jouw antwoorden op onze vragen al, dat je tijdens jouw show probeert om emotionele ruimte te creëren waarin je publiek kan reflecteren.
Roufaida: [25:51] Ja.
Vincent: [25:51] Hoe pak jij dat dan nu aan? Ik hoor dat hier ook een beetje in terugkomen. Hoe doe je zoiets, die ruimte maken, scheppen, live, Is dat iets wat jij bewust zo?
Roufaida: [26:03] Nou, ik heb dus - voor het album dat ik het afgelopen jaar heb uitgebracht, heb ik specifiek gekozen voor een wat dansbaardere aanpak. Want ik dacht, ik wil eigenlijk dat mensen qua denken in beweging komen en misschien helpt het, was dan mijn premisse, om ze fysiek in beweging te brengen eerst. En ja, ik wilde daarmee eigenlijk een soort energie scheppen die je dan ook live kunt brengen. En dan vervolgens wel in de teksten en in de thema's die ik dan bespreek, wat moeilijkere zaken aanraken. En dan in de hoop dat die mix van elementen, zeg maar de dansbare energie versus de wat 'echtere onderwerpen' of zo, dat dat dan samen tot iets komt of zo. Dat was mijn idee. Of het geslaagd is moet je even vragen aan de mensen die bij de shows waren.
Vincent: [26:51] Ja, of vanmiddag is er een kans.
Melanie Esther: [26:52] Of even gaan kijken straks.
Vincent: [26:52] Manu, jij ging hier ook heel erg op aan, zag ik. Is dit ook een ding voor jou? Die beweging en die ruimte maken?
Manu: [27:01] Ik vond dit een heel mooi beeld zoals Roufaida dat zojuist schetste. Ja tuurlijk, dat is prachtig. Ik zat er aan te denken: shit, ik ben nu met een theatertour bezig en ja, mijn mensen zitten of mijn publiek zit op een stoel. En geeft mij wel eens achteraf terug, "oh, Manu, ik had zo graag willen staan. Weet je wel? Zeg maar. Daarom moest ik even soort van gniffelen.
Vincent: [27:19] Want jij bent heel beweeglijk in jouw voorstelling ook zelf.
Manu: [27:22] Ja, ja? Vind je dat, ja?
Vincent: [27:24] Ja, ik vind van wel.
Manu: [27:25] Jij bent onlangs wezen kijken, toch?
Vincent: [27:26] Afgelopen week heb ik toevallig jouw show, jouw voorstelling gezien. Ja, het is en het is ook een trade off natuurlijk. Want een zittend publiek is misschien aandachtiger naar een tekst aan het luisteren dan een staand publiek.
Manu: [27:37] Ja, klopt. Ja.
Vincent: [27:38] Wordt vaak gezien als een voordeel van het theater ten opzichte van een popzaal.
Manu: [27:42] Ja.
Vincent: [27:44] Was het ook een bewuste keuze? Was het een keuze om het theater tour te maken of popzalen te doen eigenlijk voor jou? Toen je dit ging doen?
Manu: [27:50] Nee, dit was wel echt een bewuste keuze om dit werk naar de theaters te brengen in deze vorm. En dan dus inderdaad ook wel eens te ervaren wat die luxe is van het feit dat je dan een publiek voor je hebt voor een uur en een kwartier of een uur en 30 minuten and that's it. En dat de gelegenheid heeft om echt even de focus en de aandacht te hebben, zeg maar in die theatrale zittende context dus. Maar ja, weet je, dus zowel het publiek mist soms wel die bewegingen als ik zelf misschien soms ook wel. Dus daarom dat ik even zo moest gniffelen, net toen Roufaida dat zei. En ik kan me dat zo goed voorstellen ook, dat dat helpt of dat dat bijdraagt aan aan zo'n benadering. Alleen al als je het al in het concept van tevoren, voordat het gemaakt is, terwijl je het aan het maken bent. Als je dat in eerste instantie naar jezelf toe al uitspreekt, dan wordt het eigenlijk al een werkelijkheid, toch?
Vincent: [28:44] Ik kan me heel praktisch ook voorstellen dat je hier als artiest over na kunt denken. Dat oh, ik wil nu dat er een focus komt op de tekst. Of ik ga een klein liedje spelen. Misschien kan ik het publiek, als het niet al zit, vragen om nu even te gaan zitten. Misschien ga je er wel tussen staan of ga je even voor op het podium zitten en dan krijg je ook meer die aandacht als mensen zitten, of juist als je ze losser wil maken dat je zorgt dat mensen staan. Dat het al een bewuste keuze kan zijn om tussen ik wil hier iets overbrengen en dat je daarmee kan spelen als artiest.
Melanie Esther: [29:13] En Manu, ervaar jij een verschil qua zitten, staan en de boodschap die je overbrengt? Het is best een interessante keuze, toch? Als een artiest luistert en nu denkt okee, ik heb binnenkort een show waar gezeten wordt of waar gestaan wordt en hoe kan ik daar - wat kan ik daarmee binnen dit thema?
Manu: [29:28] Ja, ja, ik merk wel. Er is hoe dan ook verschil. En eigenlijk ook best wel grote verschillen. Want we hebben deze voorstelling die we in theater spelen hebben ook wel in een aantal contexten gespeeld. Festivals, onder andere op North Sea Jazz, waar we met een staand publiek te maken hadden, of een publiek wat stond. En dat is echt wel anders in je uitwisseling. Kijk, uiteindelijk zijn performances ook een soort van - bijna een soort van spirituele gatherings toch? Weet je wel? Uitwisselingen van energie, collectieve bijeenkomsten, allemaal zielen in één ruimte. Er wordt energie uitgewisseld en dus ja, het maakt uit of je daarbij staat en beweegt of zit en aandachtig luistert. Het is een kwestie van: zit je meer in je lichaam? Zit je meer in je hoofd? Weet je wel? Ja, dat maakt uit. En dat heeft allerlei consequenties. Alleen ik denk wel dat het allemaal kan. Snap je?
Melanie Esther: [30:20] Ja ja, het is niet van: oh, als je activist wilt doen, dan moet je zitten zeg maar.
Manu: [30:23] Nee, precies. Nee, nee nee. Dus ik denk dat dat ook iets is wat heel interessant is om eigenlijk te ondervinden. En ik denk ook wel dat het prettig kan zijn in mijn geval, nu merk ik gewoon dat het heel fijn is, omdat mijn voorstelling een uur en 20 minuten duurt ongeveer. Heel erg tekstueel dense is. Dus vol zit met... Het heeft eigenlijk te veel tekst, zou je bijna kunnen zeggen. Merk ik dat het gewoon prettig is om die ruimte te hebben. Dat mensen kunnen zitten, dat sommige delen ook over hun hoofd kan gaan, weet je wel? Ja, ik weet het niet. Ik vind het een hele fijne vorm nu voor wat ik nu aan het maken ben.
Melanie Esther: [30:57] Ja, interessant. Ja.
Vincent: [31:02] Misschien om, nu we het toch over teksten hebben. Een ding wat voor veel artiesten überhaupt ook, buiten dit onderwerp om, een ding is, is goede bindteksten. Of wat zeg je nou eigenlijk tussen songs door en hoe pak je dat aan? En ik kan me voorstellen dat het nog extra laag krijgt als je dan ook nog daarin iets activistisch of iets maatschappelijk betrokken wil zeggen, wat je waarschijnlijk goed wil zeggen. Op een bepaalde manier wilt overbrengen. Manu, jij bent, nou, woordkunstenaar, kun je wel zeggen. Jij bent heel veel bezig met - jij zegt letterlijk: onze wereld bestaat uit verhalen. Woorden zijn de manier waarop we letterlijk vormgeven aan onze wereld.
Manu: [31:43] Ja, taal.
Vincent: [31:43] Daar gaat je laatste voorstelling ook heel erg over.
Manu: [31:45] Klopt ja.
Vincent: [31:46] Heb jij misschien tips voor artiesten die in bindteksten tussen hun songs hier iets mee willen? Misschien heel praktisch, is er een soort opbouw die je daarin kunt toepassen? Hoe ga jij om met het schrijven van zo'n tekst? Heb je daarin misschien tips voor artiesten die daar daar iets mee willen?
Manu: [32:02] Ja. Of ik dat, of ik die vraag kan beantwoorden, dat gaan we de aankomende halve minuut uitvogelen. Ik wil beginnen bij te zeggen dat ik in ieder geval in het werk wat ik nu heb, heb ik helemaal geen bindteksten. Je bent geweest bij mijn voorstelling.
Vincent: [32:19] Ja.
Manu: [32:20] Ik ben daar namelijk persoonlijk, in ieder geval in het werk wat ik nu maak, niet zo'n fan van. Dus ik had nu gewoon de behoefte om echt een dense werk te maken, een langere boog, een langere lijn te maken. Zodat dus de werken die ik in die langere lijn presenteer ook onderling met elkaar kunnen gaan communiceren. Als ik dat abrupt de hele tijd tussendoor - en dat is ook wel het voordeel van in een theater zitten, dat je dus niet de hele tijd een soort van de behoefte voelt om een vierde wand te doorbreken, dus dat je rechtstreeks tegen je publiek hoeft te praten - kan je echt een universum bouwen. En dat is beautiful. En dan kan je dus die werken ook onderling laten gaan communiceren.
Maar ik heb dat natuurlijk wel gedaan he? En terwijl ik dat deed, ik bedoel, ja dan, dan was ik me, probeerde ik me altijd vooraf wel heel goed te bedenken: okee, maar waar sta ik dan straks? Waar ben ik? Welke context? In welke context opereer ik? Wie is er nog meer? Wat is het programma? Waar maak ik onderdeel van uit? Ja, dat zijn wel zaken die ik dan meeneem. En dat ik dan van tevoren denk, in shows die zijn opgebouwd uit meer songs die je wel opbreekt, met een soort van bindteksten, gaat verbinden met elkaar. Ja, dan denk je er wel over na van: oh, dit is een punt en dit is een plek en dit is een moment.
Ik denk dat het heel erg voor jezelf fijn is om ook daarin dus dicht bij jezelf te blijven. Ben je iemand die zoiets heeft, hey, ik kan in het moment - dus er komt toch een antwoord - ik kan in het moment kan ik gewoon stappen en dit laten ontstaan. Ben ik zo'n type performer? Heb je dat momentum echt nodig? Of heb je die voorbereiding nodig? Heb je echt een soort van, van tevoren een aantal keywords of een aantal slogans, of echt een opbouw van een tekst nodig? Ja dan, als dat voor je werkt, dan zou ik dat zeker adviseren. In het geval dat je iets heel belanghebbends wil zeggen, maar je daarin dan bijvoorbeeld in je poging in vastloopt omdat je dat dus bijvoorbeeld niet goed hebt voorbereid. Ik kan me voorstellen dat dat, ik ben dus meer zelf het type van dat eerste, in het moment springen en dan kijken waar we uitkomen en waar we beginnen. Maar dan wel nadenken over: okee, maar waar doe ik dat dan? Wat is een momentum in mijn show waar dat dan zou kunnen? Ja. Ja, is dat een beetje een antwoord dan toch? Stiekem?
Vincent: [34:30] Ja, het is een zoekend gesprek. De ruimte is er hiervoor.
FRAGMENT: [34:34] [Manu & .multibeat - "De Constructie"]
In den beginne was het woord en het woord was bij
In den beginne was het woord en het woord was
In den beginne was het woord
In den beginne was het woord
In den beginne was het woord en het woord was bij God
In den beginne was het woord en het woord was, God
In den beginne was het woord
In den beginne was het woord
In den beginne was het woord en het woord schiep God
In den beginne was het woord en het woord sprak, lof
Het woord ontwierp de hele constructie van de overtuiging
Van een almachtig, alomvattend, imaginair opperwezen
Hoog, hoger, hoogst. Is hoe het woord de hemel had
opgetekend
En, en zo was het. Zo onderworpen, zo onderhevig
En het woord schiep de aarde, de planeten en de sterren
En de maan, en de kometen, en de regen, en de bergen
De rivieren, de bomen, de dieren en de mensen
En het algehele, het volledige universum
Maar ook het wanstaltige idee deze te kunnen claimen
Toe te eigenen, op te eisen en op te kunnen delen
In den beginne was het woord
In den beginne was het woord
Vincent: [35:46] Roufaida. Hoe ga jij hiermee om?
Roufaida: [35:50] Ja, in mijn huidige show, want ik heb ook wel... In mijn huidige show komen bindteksten voor. Laten we daarmee beginnen. Dat zijn echt popsongs met een kop en een staart en soms met muzikale overgangen, waar ik overheen nog iets introduceer over iets wat volgt of iets wat geweest is. Ik vind dat wel een fijne manier om een beetje context te kunnen scheppen, daar waar de middelen van de show zelf daarin wat beperkter zijn. Ik werk bijvoorbeeld op dit moment met visuals of met andere elementen die daarin de vertelling kunnen ondersteunen. Dus ik vind het soms wel waardevol om het dan in woorden te doen. En ik kan me voorstellen dat in een andere show in de toekomst, dat dat er weer anders uit zou zien. Ik zag namelijk bijvoorbeeld een paar weken geleden de show van Thomas Azier en die doet dus ook geen bindteksten. Dat is wel echt een popshow met songs, maar die heeft dus een heel belangrijk visueel aspect waar zijn activisme en zijn kijk op de wereld eigenlijk in gebakken zit.
Vincent: [36:55] En wat is dat? Als we even een voorbeeld. Hoe doet hij dat?
Roufaida: [37:00] Hij had videocompilaties gemaakt, bijvoorbeeld, van grote wereldgebeurtenissen die heel ingrijpend zijn geweest. Volgens mij zat het Rode Plein erin en een aantal andere dingen. En zijn tour heet 'Power to the People Who Don't Want It'. Dus hij bepleit eigenlijk dat de mensen die het minste macht hebben eigenlijk de macht zouden moeten hebben, omdat die waarschijnlijk een betere wereld zouden scheppen dan de mensen die op dit moment de macht hebben. Ik hoop, Thomas, dat ik je verhaal recht doe. Want misschien vertel ik het helemaal verkeerd. Maar dit is ongeveer wat ik eruit haalde als bezoeker van de show. En hij had ook echt geen bindteksten nodig zeg maar. Die show zat zo in elkaar dat je compleet in het gevoel van zijn vertelling kon kruipen, zonder dat er bindteksten waren.
Ja, ik heb die luxe dus niet. Ik tour zonder visueel element. En ook zonder ja... Ik wil heel bewust die vierde wand doorbreken, de hele tijd. Want ik wil eigenlijk een participatief gebeuren samen met mijn zaal. En ik heb het bijvoorbeeld ook echt tot mijn missie gemaakt om tijdens deze tour, wanneer ik maar kan, iets te vertellen over de BDS movement. De boycot, divest, sanctions movement. Omdat heel veel mensen niet weten dat ze macht hebben in hun portemonnee. Dat ze niet weten dat je heel direct impact kunt hebben op de genocide. Door bijvoorbeeld van bank te wisselen of te stoppen met bepaalde brands te consumeren. En dat zijn gewoon hele kleine dingen waarmee je wel verschil kunt maken.
Dus ik vind het dan belangrijk om mijn platform wel te gebruiken om dat te doen. Wanneer het voelt alsof dat kan. Want je bent als artiest ook, heb je ook de taak om flexibel te zijn en te kijken naar: wat vraagt de zaal van me? Of wat kan ik van de zaal vragen? Dus dat werkt natuurlijk twee kanten op. En wanneer werkt dat wel en wanneer niet?
Vincent: [38:44] Heb je daar een voorbeeld van? Misschien een keer dat je het hebt weggelaten? Of wanneer voel jij dat het niet kan?
Roufaida: [38:51] Ik heb bijvoorbeeld wel eens een voorprogramma gespeeld waarbij het voelde alsof ik niet die ruimte moest nemen, omdat het mijn avond niet was. Dat je gewoon voelt dat je iets minder ruimte in moet nemen. Ofwel door hoe de dag is verlopen, ofwel door het contact dat je met de headliner hebt, ofwel door hoe de zaal zich opstelt, ofwel - nou ja, al die factoren maken uit voor de keuzes die je maakt op zo'n show.
Vincent: [39:15] En beslis je dat dan voor je het podium al opgaat? Of voel je het publiek? Voel je het moment?
Roufaida: [39:17] Nee, dat doe je in het moment. Ja. Dus soms kijkt mijn band me ook aan van, hier is vaak het moment dat je dat doet. En dan is het zo van: let's go. We gaan gelijk starten, want het voelt niet als het juiste moment. Dus dat is natuurlijk ook je taak als live artiest dat je altijd... Live is in time. Dus je kan het niet helemaal pre-programmeren. Behalve als je dus niet door de vierde muur heen breekt en altijd stoïcijns je vertelling maakt. Maar dat is dan een vorm waar ik op dit moment niet voor kies, omdat ik juist die engagement wil met de mensen die voor me staan.
Melanie Esther: [39:48] Ja.
Roufaida: [39:49] Ja.
Vincent: [39:50] Misschien nog iets anders wat hier ook aan raakt. Iets wat jij nu ook doet, is je hebt een boycot proof rider.
Roufaida: [39:55] Ja.
Vincent: [39:55] Kun jij vertellen wat dat is?
Roufaida: [39:57] Die movement, die BDS movement, die is gebaseerd op het uitoefenen van economische druk op mechanismen die in dit geval bijvoorbeeld apartheid faciliteren en een genocide faciliteren. En in het verleden is gebleken dat boycotten heel effectief kan zijn. Het heeft ook bijgedragen aan het einde van de apartheid in Zuid-Afrika. Dus dat motiveert mij. Ik ben altijd op zoek naar: wat is mijn invloedssfeer? Wat kan ik zelf doen? En boycotten is iets heel makkelijks wat iedereen kan. Dus wat ik, ja, als je artiest bent en je toert, dan heb je vaak een hospitality rider, waar je op schrijft wat je graag wil dat een zaal voor je klaarzet in de backstage. En op die rider trap ik eigenlijk af met een statement over dat ik graag wil dat er rekening gehouden wordt met mijn boycot-wens. En dat betekent bijvoorbeeld dat ik geen Coca Cola producten in de backstage wil. En dat betekent dus ook geen Chaudfontaine, het is jammer dat dat vandaag niet gelukt is. Maar dit is ook van Coca Cola.
Vincent: [40:57] Ja.
Roufaida: [40:58] En dan vraag je dus aan eigenlijk aan een zaal van, onderzoek eens wat jij voor mij kan betekenen in dat opzicht. En daarmee hoop ik eigenlijk ook een beetje de bewustwording bij die festivalcrews en bij die zalen te vergroten op dit gebied.
Vincent: [41:09] Ja.
Roufaida: [41:10] En dat zit hem bijvoorbeeld ook in: ik wil liever niet dat mijn hotels via Booking.com worden geboekt. Ik wil liever niet dat er een HP printer in mijn backstage staat. En je kunt, zeg maar, dat kan heel ver gaan. Ik wil het gewoon tegen alle artiesten zeggen die kijken, stuur me een DM als je die rider wil zien, want ik deel hem heel graag.
Melanie Esther: [41:27] Ja, mogen ze er gewoon naar vragen? Mooi!
Roufaida: [41:27] Ja zeker. Ik deel hem heel graag. Want ik denk dat het een hele kleine effort is. En je gaat ook vaak zien, als je op Lowlands speelt, dan houden ze daar geen rekening mee. Want dat is een productie die bijvoorbeeld helemaal totaal Coca Cola is. Ik heb ze ge-out nu, door dat te zeggen. Maar ja, dat is, daar kun je er op rekenen dat je in die zin - het is ook als je een kleine artiest bent, wordt er geen rekening met je gehouden. Maar ik denk dat als je Taylor Swift bent wel.
Melanie Esther: [41:52] Maar het is ook de intentie denk ik ook. Dat je laat zien, weet je wel, en dan is het ergens jammer dat het dan ook aan hen is. Maar wel dat je laat zien van: hey, kijk, dit is hoe ik het wil en dit is een statement wat ik maak. En dat nemen ze sowieso... Die mensen...
Roufaida: [42:05] Iemand heeft dat gezien.
Melanie Esther: [42:05] Ja precies, dat is ook al. Wat ik heel interessant vind aan waar we het nu over hebben, is dat je als artiest op zoveel manieren met dat activisme in je liveshow bezig kan zijn. Dus we hebben het over zitten / staan. Locaties: waar speel je? We hebben het over welke elementen van live heb je tot je beschikking? Dus een Thomas Azier gebruikt visuals en zegt er niks over. Omdat er visuals zijn. Jij gebruikt wel weer je bindteksten. Riders. Er zijn zoveel manieren waarop je het al een beetje kan verwerken. En ik denk dat het heel mooi is als je als luisteraar ook al denkt van: wat past bij mij? En wat wil ik daarin? En hoe kan ik daar letterlijk vorm aan geven en mijn woorden of mijn visuele uitingen zeg maar in verwerken? Dat vind ik heel, ja, dat is heel inspirerend. Ik luister een beetje als luisteraar in dit gesprek ook. Dat is heel mooi om te horen dat daar zoveel in mogelijk ook is. En misschien inderdaad ook dingen waar niet meteen aan wordt gedacht, zoals een rider. Wat je ook elke keer gebruikt en stuurt.
Manu: [43:04] Helemaal eens Melanie. En wat ik wat ik prachtig vind ook wat Roufaida zojuist zei, is dat je eigenlijk binnen je eigen invloedssfeer of dat zij binnen haar eigen invloedssfeer kijkt en begint. En dat is eigenlijk, ja dat is natuurlijk waar het de hele tijd begint en start. En als je daarin keuzes maakt en dus, ja, als het ware niet zeg maar zomaar vanzelfsprekend neemt dat alles maar is zoals het is, maar dat je daadwerkelijk ook - dat jouw eigen keuzes daarin van invloed kunnen zijn ook. Op jezelf in eerste instantie, maar ook op je directe omgeving. En dat is een super mooi inzicht. En eigenlijk ook best wel een powerful inzicht. Waarmee je gewoon zegt van, ja, maar je kan dus voor een deel ook je werkelijkheid naar je hand zetten. Weet je wel? Of in ieder geval vragen aan je directe omgeving om daar met jou over na te denken.
Melanie Esther: [43:48] Wat ik ook heel interessant vond, moet ik nu aan denken. Ik was bij de show van Billie Eilish in de Ziggo Dome. En voordat de show begon, zei is heel veel bezig ook met klimaatactivisme, met voeding, milieu et cetera. En er werd echt een hele video afgespeeld. Haar moeder is daar ook veel mee bezig. Met van: wat kun jij doen, weet je wel?
FRAGMENT: [44:06] [Billie Eilish - Climate Video - Hit Me Hard and Soft: The Tour]
Melanie Esther: [45:05] En ik weet ook nog dat wij een mail kregen met hier kan je rond de venue vegan eten bijvoorbeeld. Dat soort dingen zijn natuurlijk ook allemaal hele kleine dingen waar je al - of in ieder geval, bij haar was het iets groter natuurlijk - maar dat zijn ook allemaal dingen waar je al over na kan denken inderdaad. En ook dingen als het eten, weet je wel? Allemaal dat soort dingen zijn natuurlijk ook allemaal onderdeel daarvan.
Manu: [45:23] Ja zeker.
Roufaida: [45:23] Zeker, ja.
Melanie Esther: [45:24] Ja.
Vincent: [45:25] Ik vind het wel leuk om nog wat meer voorbeelden hierbij te halen van misschien dingen die ons geïnspireerd hebben hier aan tafel. Dingen die we hebben gezien. Zijn er nog meer artiesten die jullie hierin hebben geïnspireerd? Ook specifiek live, die je live hebt gezien? Waarvan je dacht van: oh, dit is echt tof hoe zij iets hierover hebben gedaan?
Manu: [45:46] Ja sowieso, ik heb best wel veel artiesten gezien die mij daarin inspireren. Kijk, sowieso is er natuurlijk binnen hiphop en binnen dat gigantische genre wat op allerlei verschillende manieren ook aan het uitdijen is, zijn er heel veel artiesten die op een hele uitgesproken manier en op een hele organische manier, zich over allerlei zaken uitspreken. En die artiesten die hebben mij in grote getale geïnspireerd.
Maar ik vind het eigenlijk ook wel interessant om in de Nederlandse context te zeggen - en dat zijn dan niet per sé artiesten, maar dat zijn misschien mensen die wel een artistieke inborst hebben - maar ik denk dat we de afgelopen tien, misschien vijftien jaar echt wel ook een enorme ontwikkeling hebben gezien waarbij er een soort van emancipatie gaande is geweest, waarbij er een jongere generatie, vooral eigenlijk een jongere generatie, is op gaan staan en het vanzelfsprekender is gaan maken zich uit te spreken tegen zaken die niet eigenlijk normaal zijn. En zo hebben we gezien dat er de afgelopen tien, vijftien jaar op heel veel gebieden eigenlijk allerlei zaken bespreekbaar zijn gemaakt. En dat zijn echt wel mensen in communities die al dan niet artistiek zijn, of al dan niet zichzelf als artiest profileren, die zich daar keihard voor hebben ingezet.
En soms heb ik dan wel eens persoonlijk dat ik denk van: ja, weet je wel, sommige mensen zeggen tegen mij ja, Manu jij bent heel erg activistisch." Dan denk ik: hmm ja, nou, er zijn wel echt levels in dat activisme. En ik bedoel, ik ken mensen die écht activistisch zijn en die riskeren echt veel shit, weet je wel? Om die barricade op te staan. En die riskeren zelfs hun eigen veiligheid, weet je wel? Zelfs de veiligheid van hun families. En ja, dat is, ja, ik vind dat dat wel meer credits mag krijgen. Omdat door hen er eigenlijk wel heel veel al in ontwikkeling is en ten positieve is veranderd eigenlijk. En veel meer bespreekbaar is gemaakt. Op allerlei vlakken.
Roufaida: [47:47] Ja, dat vind ik echt een goede shout shoutout die je daar maakt. Want voor mij is het relatief makkelijk. Alle stappen die we net hier besproken hebben, die kosten mij eigenlijk niks. En de studenten die bijvoorbeeld Gaza bespreekbaar hebben gemaakt, door echt in die frontlinie die sit-ins te gaan doen. Die en encampments, weet je wel? Die met wapenstokken gepakt zijn door politieagenten in Nederland he? Gewoon police violence hier in Nederland. Dat zijn de echte activisten. Die hebben gewoon hun ass on the line zeg maar gelegd. En het vergemakkelijkt voor ons om dit gesprek nu te voeren. Wij zijn alleen maar de trickle down, zeg maar. Wat wij hier met elkaar aan het doen zijn.
Vincent: [48:28] Ik kan mij heel erg voorstellen dat er heel veel artiesten zijn die hier iets mee willen, maar bang zijn voor gevolgen van dat te doen. Bijvoorbeeld dat je minder wordt geboekt. Of dat, nou ja, je kunt allerlei dingen bedenken. Is er iets wat jullie die artiesten zouden willen meegeven? Of hoe gaan jullie daar zelf mee om, met die? Zit daar twijfel bij jullie? Ja, dat is best wel een ding denk ik.
Manu: [48:58] Ik ging al automatisch naar jou kijken Roufaida. Ik hoopte dat jij deze op zou pakken, maar ik... Ja, mijn initiële reactie zou zijn gewoon: fear less. Weet je wel? Ik bedoel ja, het is sowieso al een enorm dappere keuze om artiest te zijn en dingen te maken. Wees je daar bewust van. You're beautiful. Als je het voelt, als je voelt dat er iets op je hart ligt, alsjeblieft, spreek het uit. Dat is de essentie van wat we doen. Daar ligt de essentie van ons makerschap. Dus we weten heel goed hoe belangrijk het is om onszelf te expressen, op allerlei vlakken. We weten ook wat de gevolgen zijn als we dat niet doen. Want als we onszelf namelijk niet uitdrukken, dan gaat het binnenvetten, dan gaat het binnen koken, dan gaat het binnen rotten. Dan gaat het iets zwaars of iets lelijks of iets moeilijks worden, zeg maar, weet je wel? Dus alleen al daarom zou ik zeggen: fear less, say more. Spreek je uit. Ten allen tijde. Als je het voelt. En ja dat is mijn reactie.
Melanie Esther: [50:02] Ik vind eigenlijk, er is een vraag in onze prep die ik eigenlijk wel goed hierbij vind passen en benieuwd naar ben. Ik lees hem gewoon eventjes netjes op. Manu, jij noemde ook 'preaching to the choir' bereik je eigenlijk wel de mensen die je wilt bereiken? Of sta je vooral voor de mensen die het al met je eens zijn? En is dat erg?
Manu: [50:20] Ja, precies.
Melanie Esther: [50:22] Dat vond ik wel een interessante.
Manu: [50:22] Ja, dat is wel eens een vraag die ik mezelf opwerp. Weet je wel? Dat ik denk van: ja shit. Ik zit nu dit verhaal hier te vertellen of ik maak deze voorstelling nu. En ik weet eigenlijk stiekem dat er best wel veel mensen die al met wat meer progressieve ideeën zeg maar, naar theaters gaan en die ik eigenlijk voor me heb zitten. En bereik ik inderdaad - dat is wel eens een gedachte die ik heb - Bereik ik dan wel echt de mensen die het misschien wel eigenlijk harder zouden moeten horen? Wat ik te zeggen zou hebben? En dat is ook wel eens gebeurd hoor overigens. En dat voel je ook direct overigens. Laat me dat voorop stellen. Dus het is niet zo dat ik alleen maar voor the choir aan het preachen ben.
Vincent: [51:01] Wat gebeurt er? Hoe voelt dat? Of waar voel je dat aan?
Manu: [51:04] Ja, dat voel je aan die uitwisseling in de energie zeg maar. Weet je wel?Inderdaad in de sfeer. Dat voel je, ja, dat is bijna iets immaterieels.
Vincent: [51:19] En als je dat dan voelt, heb je dan een tip voor een artiest die dan denkt van: oeh, ik raak hier iets pijnlijks, om dan toch door te kunnen blijven gaan op het podium? Om je daar niet door te laten beïnvloeden als het ware?
Roufaida: [51:36] Volgens mij is dat gewoon echt een kwestie van meters maken. Hoe geoefender je bent - eigenlijk is live shows spelen gewoon een topsport, toch? Dus hoe geoefender je bent, hoe beter je leert hoe je om kunt gaan met situaties die je of niet verwacht, of die ongewenst zijn. Of dat je van het podium valt, of dat je instrument breekt. Of dat iemand een biertje naar je gooit of zo. Weet je wel? Dat zijn allemaal dingen, onverwachtse dingen niet fijne dingen.
Vincent: [51:59] Want hoe, heb jij dat wel eens meegemaakt? Dat je denkt van: oeh, de boodschap valt hier zwaar?
Roufaida: [52:05] Nou, toevallig laatst nog, was ik op een voorprogramma tour mee in Duitsland en toen ging ik daar mijn Gaza verhaal afsteken, zonder me helemaal te realiseren dat ik in een andere context was in Duitsland dan in Nederland als het om Palestina gaat. En het viel echt, maar de zaal viel echt stil toen ik het had over de BDS movement. En ik voelde me comfortabel met de crew met wie ik was om die ruimte even te nemen om dat te doen. En toen landde het niet. En toen dacht ik: oh okee. Kan gebeuren. Door met de show.
En toen bleek dus achteraf, toen ik bij de merch stond en ik dus met wat mensen in contact kwam die bij de show waren, dat heel veel mensen zeiden van "ja, wat dapper, want hier in Duitsland is dat niet zo gebruikelijk." Ik was ook niet in Berlijn trouwens. Dat is wel goed om erbij te zeggen. En dat ze toen zeiden van ja, dat is niet echt gebruikelijk hier, om je op die manier zo uit te spreken. Omdat zij natuurlijk heel erg die schuld rond Palestina nog - rond de Tweede Wereldoorlog hebben. Maar ja, dus dat was onverwachts, maar op zich niet een vervelende situatie, maar wel...
Vincent: [53:15] Is er dan iets van dat je even ademhaalt of iets tegen jezelf zegt om gewoon lekker door te kunnen op het podium? Of is dat heel makkelijk voor je? Heb je daar bepaalde technieken voor of dingen die je artiesten mee kunt geven? Op zo'n moment?
Roufaida: [53:28] Ja, voor mij is het gewoon - wat ik geleerd heb is om gewoon snel te relativeren. Je hebt in een show geen tijd om je druk te maken over iets wat niet fijn is. Dus je moet dan gewoon prioriteren en besluiten van okee, dit is gebeurd en meteen je focus verleggen naar het volgende wat er moet gebeuren. Je hebt gewoon geen tijd. Het is net als met een voetbalwedstrijd. Je moet gewoon de tijd lopen, weet je wel? We moeten nog een kwartier, dus we moeten gewoon door. Maar dat is ook niet iets wat je als foefje kan toepassen. Dat is gewoon oefening. Je moet gewoon een soort van geestelijk wendbaar worden. En dat is wat je leert door gewoon veel meters te maken. Denk ik.
Vincent: [54:10] Wat ook nog wel een interessant ding is. Wat vaak gebeurt. Is dat artiesten bijvoorbeeld eenmalig ergens een statement over willen maken. Of dat het niet standaard iets is wat bij hen hoort of bij hen past, maar dat ze toch voelen, ik wil hier nu iets over zeggen. Sowieso, ten eerste, moet je dat dan doen? Of is dat te licht over een onderwerp nadenken om gewoon maar een keer ergens iets mee te doen? Eenmalig in een show. Of zou je zeggen, nee, elke keer dat iemand er iets over zegt telt. Hoe denken jullie daarover na?
Manu: [54:49] Poeh, ik vind dat een hele complexe vraag. Want wederom zit daar een soort van oordelend element in. En daar ben ik, daar probeer ik een beetje van weg te blijven, merk ik. En de reden waarom ik daar een beetje van probeer weg te blijven, is ook omdat ik het supercomplex vind. Omdat, kijk, we hebben natuurlijk bijvoorbeeld afgelopen jaar gezien dat er aardig wat artiesten, bijvoorbeeld in de Nederlandse context waren, die Zwarte Cross hebben geboycot, daar niet wouden spelen vanwege KKR overname etcetera. En misschien in één keer in een situatie terechtkwamen waarin ze zich daarvoor nooit over de onderdrukking, he? De stelselmatige onderdrukking, laten we wel wezen, vanaf 1947-48 die al gaande is in Palestina, om zich daarover uit te spreken. Nog nooit in die context terecht waren gekomen en zich nu in een keer genoodzaakt voelde om dat wel te doen. En ja, ook artiesten die dat niet hebben gedaan of artiesten die dat wel hebben gedaan. Ik heb daar niet per se een hele uitgesproken mening in. Van, oh, ik vind het heel goed dat je het wel in één keer doet, of heel goed dat je niet doet of whatever. Weet je?
Kijk, ik denk dat we ten allen tijden ons bewust moeten zijn van, en dat is misschien nog wel onderwerp wat ik interessant vind om aan te stippen, is dat: er zit ook altijd wel een kleine soort van hypocrisie ook in hè? Dus waar ben je activistisch over? Is altijd selectief. Het is altijd subjectief. Het is altijd, in die zin op een bepaalde manier ook beperkt. We leven namelijk in een systeem wat bestaat bij de gratie van stelselmatige onderdrukking. Punt. Zo is het. En dat werkt op zo veel vlakken door. Dus ik kan nu gaan staan voor dit en dit heel erg belangrijk vinden, terwijl ik tegelijkertijd, bewust of onbewust, op allerlei andere vlakken toch dingen support doordat ik mijn euro daarin steek of doordat ik, weet je wel, daar aandacht aan besteed, of et cetera, et cetera. Waarmee ik toch weer iets van een ander onderdrukkingsmechanisme support.
Ja, ik denk dat dat een vraag is die we als menselijke familie überhaupt onszelf vaker moeten gaan afvragen. Van okee, hoe komt het toch dat we de hele tijd lijken te vervallen in systemen die we opbouwen en optuigen, construeren, ook in taal, waarbij een uitgangspunt eigenlijk onderdrukking is? Waarbij een uitgangspunt is: ik sta boven jou. Of ik ben beter dan jou. Of ik neem iets meer dan jij, zeg maar. En dat zijn, ja, interessante vragen, denk ik. Om op te werpen.
Melanie Esther: [57:28] Ook om in live te verwerken?
Manu: [57:31] Ja, dat vind ik wel ja. Dat is gelukkig ook wel de ruimte die ik probeer te zoeken. Ja, zeker. Ja. Dus ik probeer wel die die die vragen te onderzoeken ook.
Roufaida: [57:39] Ja, daarom vind ik het bijvoorbeeld ook mooi dat Sophie Straat zegt van: als je geen geld hebt voor een ticket, stuur me een DM. Zich ook realiserende dat in dit kapitalistisch systeem heel veel mensen die bijvoorbeeld haar werk vet vinden, slachtoffer zijn van die onderdrukking en dus bijvoorbeeld gewoon in de bijstand zitten. Of, weet ik veel, student zijn en geen cent te makken hebben. Dus dat bewustzijn is denk ik ook heel belangrijk. Dat wat jij zegt, uiteindelijk hebben al die systemen van onderdrukking dezelfde koloniale oorsprong en hebben ze allemaal met elkaar te maken. Daarom denk ik ook: het maakt eigenlijk niet echt uit voor welke social justice case jij je hard maakt, omdat ze eigenlijk allemaal verband houden met elkaar. En ja, in die zin raakt het elkaar allemaal. En ik ben het inderdaad met jou eens dat het oordeel hebben over hoe andere mensen dat aanpakken, dat dat eigenlijk niemands zaak dient en ook de aandacht afleidt van waar het eigenlijk over moet gaan. Namelijk dat onrecht. En over dat onrecht moet het meer gaan en minder over hoe pakt die dat aan en hoe pakt die dat aan? Dat is gewoon waste of time, denk ik.
Melanie Esther: [58:47] En hebben jullie nog andere kleine voorbeelden, die heel groot zijn eigenlijk natuurlijk, in hun zijn. Maar bijvoorbeeld zoals een Sophie Straat, van inderdaad, stuur me een berichtje als je geen geld hebt om een kaartje te kopen. Hebben jullie nog meer voorbeelden uit de praktijk van dit soort inspiratieverhalen voor de luisteraars? Waar je misschien aan moet denken?
Vincent: [59:05] Voordat we zo gaan afsluiten inderdaad.
Manu: [59:08] Ja. Kijk, ik vind een artiest die, ja, het bevragen eigenlijk van de constructies waar we onszelf soms gevangenhouden, die dat gewoon standaard in zijn werk, door alles eigenlijk wat hij doet, belichaamt en verwoordt en een plek geeft dat is een artiest die heet Saul Williams. Dat is een slam poet, maar eigenlijk gewoon een ja, een super getalenteerde kunstenaar die op heel veel verschillende vlakken maakt. Film, theater, muziek, spoken word. Ja, dat is voor mij een voorbeeld van een artiest waarvan ik denk: ja, ik weet het niet. Er is altijd zoveel, het is zo rijk, er is zoveel in te vinden, weet je wel? Het is nooit zwart wit ook in zijn werk. Het kent zoveel lagen. Het kent zoveel kleuren. Je kan blijven tappen daaruit. Weet je wel? En ja, dat is voor mij een artiest die voor mij een groot voorbeeld is. Maar er zijn talloze voorbeelden. Ik ken eigenlijk alleen maar, wat ik misschien eerder ook al zei, weet je wel? Bijna elke artiest is daarin misschien wel een voorbeeld.
Melanie Esther: [01:00:22] Ja, ik moet ook denken aan Typhoon. Daar heb ik vijf jaar mee gewerkt en al een hele lange tijd doet hij in zijn show dat hij zijn teksten voorleest en dat hij dan, ja, ik kan het dus nu niet helaas even citeren uit mijn hoofd. Maar hij zegt iets en dan zegt hij "vrede?" als een vraag en dan zegt het publiek "vrede!" Als een uitroepteken. En dat doet hij iets van zes keer en dat wordt steeds grootser. En dat vind ik ook. Nou, publieksparticipatie, daar hebben we het eigenlijk nog niet echt heel veel over gehad in de letterlijke zin. Van hoe, wat kunnen zij doen? Ook nog om dat te voelen of nog meer daarmee te doen. En ik vind dat ook een goed voorbeeld.
FRAGMENT: [01:00:55] [Typhoon - "Niet Verwacht" Live in Carre 2024]
De echte strijd zit in ons hoofd. In ons denken. Met het onzichtbare in plaats van mensen. De deceptie, de onwaarheid, de angst. Ik ben niet meer bang omdat ik weet wie ik ben en lofprijzen kan. Hallelujah.
Vrede?
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede!
Vrede?!
Vrede?
Want we stonden en staan soms lijnrecht tegenover elkaar. Woke. Slapend. Gevaccineerd. Ongevaccineerd. Klimaatactivist. Klimaatontkenner. Platteland. Stad. Black Lives Matter. All Lives Matter. Wereldburgers. Eigen volk eerst.
Als je het mij vraagt is het allemaal te verwaarlozen als wij echt gaan kijken. Wat gaat men over ons vertellen als we er allemaal niet meer zijn. Ik hoop, en ik hoop echt, dat ze ons stuk voor stuk zullen herinneren aan dat ene, ene, ene woord: vrede. Vrede.
Manu: [01:02:28] Sowieso shout out naar Typhoon wat dat betreft. Want dat is iemand die al zo lang al, zeg maar een liefdevolle message verspreidt, zeg maar, weet je wel? En dat is, dat is echt. Ja, dat is echt als dan missionaris game die ongeëvenaard is bijna in de Nederlandse context. Shout out naar jou, Typhoon. Sowieso lobi.
Vanaf hier +45 sec!
Melanie Esther: [01:02:47] Ik denk ook echt inderdaad dat, nou ja, wat je heel erg uit dit gesprek kan halen is echt van het: het begint bij jou. Weet je wel? Wat voel jij? Waar voel jij je emoties bij? Waar voel jij noodzaak bij? Wat past bij jou? Of wat is niet iets wat van jou of waar jij onderdeel van bent, maar juist je hard voor wil maken? En wat kun je daar op een creatieve manier mee doen, binnen de middelen die passen? Of dat nou letterlijk op het podium is of juist daaromheen, met zo'n rider die hopelijk heel veel mensen gaan aanvragen. Dat vind ik heel interessant. Er zijn zoveel lagen waarin je iets kan doen, zijn of betekenen. Dat hou ik heel erg uit dit gesprek in ieder geval.
Vincent: [01:03:24] Ik denk, voordat ik mijn laatste vraag stel. Wat is iets van jullie wat jullie zouden zeggen - als luisteraars nou één ding uit dit complexe gesprek meenemen, één ding wat ze morgen kunnen gaan oppakken om hier zelf iets mee te doen of verder in te komen, wat zouden jullie ze dan willen aansporen om mee te nemen hieruit?
Roufaida: [01:03:47] Ik heb vooral heel goed naar Manu geluisterd. En wat ik Manu heel vaak heb horen zeggen in het gesprek is: oordeel niet, zowel over anderen niet, maar misschien in de eerste plaats als maker, over jezelf niet. Probeer gewoon vrij te laten stromen wat je te vertellen hebt. En dat zeg ik dan ook een beetje tegen mijn jongere zelf, omdat ik dus best wel veel zelf censuur altijd gepleegd heb op mezelf en op wat ik dan te vertellen had. Dus ja. Nu heb ik wel jouw ding heb ik gejat, dus misschien.
Manu: [01:04:19] Mag ik er dan eentje van jou stelen? Zeg maar. Dat is sowieso de moeite waard om nog eens te herhalen. Roufaida zei eerder dat ze in het nadenken daarover binnen haar eigen artistieke bestaan en artistieke werkelijkheid eigenlijk vanuit haar eigen invloedssfeer vertrekt en nadenkt over haar eigen invloedssfeer. En dat vond ik zo'n powerful comment en bijdrage eigenlijk in dit gesprek. Omdat dat uiteindelijk ook hetgeen is, weet je wel? Ja, daar is je invloed, dus daar zit jouw macht. Daar zit jouw ruimte om iets daadwerkelijk echt te veranderen. En vertrouw erop. Wees daar op sommige momenten gewoon even bewust van. Je hoeft daar ook niet de hele tijd bewust van te zijn. Word je ook een soort van gek denk ik. Maar daar heel af en toe even bij stilstaan, dat is beautiful. Weet je wel? En dat heeft Roufaida mij nu ook laten doen. Dus ik wil sowieso die hospitality rider ook overnemen. Dus ik ga sowieso een DM'tje sturen straks.
Roufaida: [01:05:20] Nice!
Vincent: [01:05:22] Ja, we zullen ook even jouw Instagram alvast in de aflevering beschrijving zetten. Dus als je dat wil zoeken kun je gewoon even naar beneden scrollen nu. Dan als allerlaatste, een vraag waarbij we dat activisme misschien een klein beetje los laten. Misschien komt het ook wel weer terug in jullie antwoorden. Maar dat is een vraag waar we altijd onze afleveringen mee eindigen. En dat is de Alien-vraag. En die gaat als volgt. Stel je voor: er landt een alien op aarde en die weet helemaal niets over onze cultuur, over onze systemen, over ons als mensen. En jij krijgt de kans om die alien kennis met ons te laten maken. En dat doe je door die alien mee te nemen naar een concert. Hoe zou je die alien uitleggen wat een concert is?
Melanie Esther: [01:06:07] Who's gonna start?
Roufaida: [01:06:07] Ik denk gewoon, ik denk - ik ga weer iets van Manu stelen. Het is eigenlijk gewoon church. Het is gewoon een spirituele gathering, toch? Gewoon een soort energie uitwissel plaats. Waarin mensen komen om dingen te voelen en in beweging te geraken. Al dan niet hoofdelijk of fysiek.
Manu: [01:06:30] Ja, en daar voeg ik dan aan toe zeg maar dat het een plek is, een ruimte is, een omgeving is waar je het allerbeste een idee van een nu kan ervaren.
Roufaida: [01:06:46] Mooi!
Melanie Esther: [01:06:49] Wauw, dus hoe de wereld en alles er nu voor staat, maar ook het moment.
Roufaida: [01:06:53] Vooral dat laatste toch?
Manu: [01:06:53] Vooral dat laatste. Ja, dus, vooral dat laatste eigenlijk. Dus waar je gewoon even hier kan zijn.
Vincent: [01:07:01] Roufaida, Manu, dank jullie wel.
Melanie Esther: [01:07:04] Heel erg bedankt.
Roufaida: [01:07:05] Jullie ook bedankt.
Manu: [01:07:05] Thanks!
Outro: [01:07:07] Leuk dat je luisterde naar The Live Coaches.
Volg ons op Instagram via @thelivecoaches om op de hoogte te blijven van nieuwe afleveringen, foto’s en video’s van alle voorbeelden die voorbij zijn gekomen en meer. Alle informatie over onze coachings vind je op onze website: www.thelivecoaches.nl.
Heel erg bedankt voor het luisteren en tot slot, heb je wat geleerd? Ben je geïnspireerd? Vond je dit een toffe podcast? Deel deze aflevering dan met je vrienden, dan maken we samen van elk optreden een ervaring.
